Lato sprzyja aktywności. Górskie szlaki, biegi terenowe, rowerowe wyprawy, rodzinne spacery czy wakacyjne wyjazdy zachęcają do ruchu. Niestety to również okres, w którym do gabinetów fizjoterapeutów trafia zdecydowanie więcej pacjentów ze skręceniami stawu skokowego.

Co ciekawe, do urazu wcale nie musi dojść podczas zdobywania wymagającego szczytu. Czasem wystarczy źle postawić stopę na kamieniu, wpaść w niewielki dołek podczas spaceru albo stracić równowagę pod koniec długiego biegu.

Największym problemem nie jest jednak samo skręcenie. Problem zaczyna się wtedy, gdy uraz zostaje zlekceważony.

Dlaczego latem skręcamy kostkę częściej?

Latem jesteśmy znacznie bardziej aktywni niż przez resztę roku. Chodzimy po górach, biegamy po leśnych ścieżkach, startujemy w zawodach (maratony, triatlony), zwiedzamy miasta czy spędzamy długie godziny na spacerach.

To właśnie wtedy najczęściej dochodzi do tzw. skręcenia inwersyjnego – stopa ucieka na zewnętrzną stronę, a uszkodzeniu ulegają więzadła stabilizujące staw skokowy.

Nie zawsze potrzebny jest spektakularny upadek. Często wystarczy chwila nieuwagi i nierówne podłoże.

Czy jedno skręcenie zwiększa ryzyko kolejnego?

Tak. I to jeden z najczęściej bagatelizowanych problemów.

Pacjenci często zgłaszają, że skręcili kostkę kilka lat temu, ból minął, więc uznali sprawę za zakończoną. Tymczasem nieprawidłowo wygojone lub niewyrehabilitowane więzadła mogą powodować przewlekłą niestabilność stawu.

Efekt?

Przy kolejnej aktywności kostka znacznie łatwiej “ucieka", a każde następne skręcenie zwiększa ryzyko poważniejszego uszkodzenia więzadeł, a nawet złamania.

Jak rozpoznać, że kostka jest niestabilna?

Nie zawsze objawia się silnym bólem.

Warto skonsultować się ze specjalistą, jeśli:

• kostka była już kiedyś skręcona,
• po większym wysiłku nadal puchnie,
• pojawia się uczucie "uciekania" stopy,
• boisz się stanąć pewnie na nierównym podłożu,
• masz wrażenie, że jedna noga jest mniej stabilna od drugiej.

To sygnały, że staw może wymagać dokładniejszej oceny przez doświadczonego rehabilitanta.

Jak wygląda pierwsza konsultacja po skręceniu kostki?

Wizyta nie polega wyłącznie na obejrzeniu bolącej kostki.

Fizjoterapeuta przeprowadza szczegółowy wywiad dotyczący wcześniejszych urazów i aktywności pacjenta, sprawdza stabilność stawu oraz zakres ruchu, porównuje obie kończyny i ocenia biomechanikę całej nogi.

Dlaczego to takie ważne?

Ponieważ za stabilizację kostki odpowiada nie tylko sam staw. Znaczenie ma również praca mięśni łydki, stopy, a nawet biodra i pośladków.

Na podstawie badania dobierane są pierwsze ćwiczenia, które pacjent wykonuje samodzielnie w domu. W przypadku świeżych urazów lub większych ograniczeń rehabilitacja odbywa się częściej, natomiast przy przewlekłych problemach organizm potrzebuje czasu na odbudowanie prawidłowych wzorców ruchowych.

Jeżeli podczas badania pojawią się niepokojące objawy, takie jak bardzo duży ból, znaczna niestabilność czy podejrzenie poważniejszego uszkodzenia, fizjoterapeuta kieruje pacjenta na dalszą diagnostykę ortopedyczną.

Przed górskim trekkingiem lub zawodami warto pomyśleć o profilaktyce

To właśnie ten moment najczęściej pomijamy.

Wiele osób zapisuje się do fizjoterapeuty dopiero po kontuzji. Tymczasem osoby, które planują wielodniowy trekking, start w biegu górskim, półmaratonie, triathlonie czy innym wydarzeniu sportowym, mogą znacznie wcześniej zmniejszyć ryzyko urazu.

Szczególnie dotyczy to osób, które:

• w przeszłości skręciły kostkę,
• mają uczucie niestabilności stawu,
• często chodzą po górach,
• regularnie biegają po nierównym terenie,
• przygotowują się do długotrwałego wysiłku.

Podczas profilaktycznej konsultacji fizjoterapeuta ocenia stabilność stawu skokowego, sprawdza zakres ruchu i kontrolę mięśniową, a następnie dobiera indywidualne ćwiczenia przygotowujące do planowanej aktywności.

Jeżeli jest taka potrzeba, pokazuje również sposób tapingu, który może dodatkowo zabezpieczyć kostkę podczas biegu lub górskiej wędrówki.

To niewielka inwestycja czasu, która może uchronić przed kontuzją i wielotygodniową przerwą od aktywności.

Jak zmniejszyć ryzyko skręcenia kostki?

Przed większym wysiłkiem warto przygotować staw skokowy do pracy.

Pomagają w tym między innymi:

• ćwiczenia równowagi na jednej nodze,
• krótkie serie podskoków w przód, tył i na boki,
• trening stabilizacji stawu skokowego,
• odpowiednio dobrane obuwie.

Warto zwrócić uwagę nie tylko na buty trekkingowe, ale również na obuwie noszone na co dzień. Zbyt miękka, niestabilna podeszwa może zwiększać ryzyko utraty kontroli nad stopą.

Nie czekaj na kolejne skręcenie

Jeżeli kostka była skręcona choć raz, nie warto zakładać, że problem rozwiązał się sam tylko dlatego, że ból ustąpił.

Dobrze przeprowadzona rehabilitacja pozwala odbudować kontrolę mięśniową i poprawić stabilność stawu, dzięki czemu ryzyko kolejnych urazów znacząco się zmniejsza.

A jeśli dopiero planujesz aktywne wakacje, górski trekking lub start w zawodach, warto pomyśleć o profilaktycznej konsultacji fizjoterapeutycznej. Ocena pracy stawu, indywidualnie dobrane ćwiczenia i – w razie potrzeby – odpowiednie zabezpieczenie kostki mogą sprawić, że zamiast kontuzji z urlopu przywieziesz wyłącznie dobre wspomnienia.