Cheilektomia / cheilektomia z osteotomią w leczeniu palucha sztywnego

Na czym polega zabieg cheilektomii / cheilektomii z osteotomią?

Zabieg cheilektomii to interwencja chirurgiczna, której głównym celem jest usunięcie osteofitów, czyli patologicznych narośli kostnych powstających w wyniku zmian zwyrodnieniowych, które mechanicznie blokują staw i ograniczają jego ruchomość.

Często procedurę tę łączy się z osteotomią, czyli precyzyjnym przecięciem pierwszej kości śródstopia. Takie połączenie pozwala na odpowiednie skorygowanie ustawienia kości oraz znaczną poprawę biomechaniki ruchu. Niezwykle istotny jest fakt, że jest to zabieg oszczędzający staw – chorujący staw palucha nie zostaje usunięty ani usztywniony, lecz zachowany i „naprawiony”.

Jakie objawy sugerują, że możesz potrzebować tego zabiegu?

Do objawów, które mogą sugerować potrzebę cheliektomii z osteotomią, należą:

• dolegliwości bólowe palucha,
• u kobiet objawy często są zauważane podczas chodzenia na obcasach,
• ból po aktywności sportowej,
• ograniczenie ruchomości stawu, czyli zgięcia grzbietowego,
• dolegliwości mogą pojawiać się podczas uprawiania dynamicznych dyscyplin sportowych, w których paluch jest siłowo ustawiany w zgięciu grzbietowym (tenis, koszykówka).

Jakie badania są potrzebne przed zabiegiem cheliektomii z osteotomią?

Podstawą jest właściwa diagnostyka obrazowa. W tym przypadku obejmuje ona:

• zdjęcie rentgenowskie (RTG) stopy w pozycji stojącej – to podstawowe badanie pod obciążeniem, które zazwyczaj dostarcza pełnej informacji o stanie stawu i pozwala ocenić stopę w warunkach zbliżonych do codziennego funkcjonowania.
• rezonans magnetyczny (MRI) lub tomografia komputerowa (TK) stopy – zlecane stosunkowo rzadko, jedynie w celu uzupełnienia diagnostyki w bardziej złożonych przypadkach.

Jakie są przeciwwskazania do zabiegu?

Zabiegu cheilektomii nie wykonuje się, gdy:

• pacjent ma zdiagnozowany paluch sztywniejący, ale nie odczuwa bólu (ponieważ to ból jest głównym wskazaniem, nie operuje się pacjentów „na zapas”),
• zmiany zwyrodnieniowe są bardzo zaawansowane,
• staw jest zbyt zniszczony, co uniemożliwia przeprowadzenie procedury

Jak przygotować się do zabiegu?

Właściwe przygotowanie do zabiegu to pierwszy krok do powrotu do sprawności. Ponieważ lista niezbędnych badań, zasady higieny oraz zalecenia przedoperacyjne są takie same dla wszystkich pacjentów ortopedycznych, przygotowaliśmy szczegółowy, uniwersalny poradnik.

Jak przebiega zabieg cheliektomii palucha sztywnego krok po kroku? Ile trwa i czy wymaga hospitalizacji?

1. Dostęp operacyjny: chirurg ortopeda rozpoczyna zabieg od wykonania nacięcia i przygotowania dostępu do chorego stawu.
2. Cheilektomia: następnie lekarz usuwa blokujące staw narośla kostne (osteofity).
3. Osteotomia (opcjonalnie, lecz często): jeśli wymaga tego sytuacja, chirurg przecina pierwszą kość śródstopia, koryguje jej ustawienie i stabilizuje za pomocą śruby.

• Czas trwania: cała procedura trwa zazwyczaj około godziny.
• Hospitalizacja: zabieg może wymagać pozostania pacjenta w szpitalu na jedną noc, jednak w wielu przypadkach możliwe jest całkowicie bezpieczne wyjście do domu jeszcze tego samego dnia.

Co dzieje się po cheliektomii z osteotomią palucha koślawego? (pierwsze 24–72 godziny)

Bezpośredni okres pooperacyjny (pierwsze 3 dni) wymaga zachowania szczególnej ostrożności. Należy skupić się na trzech kluczowych aspektach: kontroli bólu (regularne przyjmowanie leków zleconych przez lekarza), ograniczaniu obrzęku (chłodzenie tkanek) oraz odpoczynku z operowaną kończyną uniesioną ku górze.

Po zabiegu cheilektomii pacjent ma zgodę na obciążanie kończyny już od pierwszego dnia (wyłącznie w specjalnym bucie pooperacyjnym!). Nie oznacza to jednak natychmiastowego powrotu do normalnego chodzenia. Przez pierwsze 72 godziny aktywność ruchowa musi być wyraźnie ograniczona, a stopniowe, powolne zwiększanie dystansów chodzenia rozpoczyna się dopiero po tym czasie.

Jak długo nosi się but pooperacyjny po cheliektomii palucha sztywnego?

Odpowiednie obuwie odciążające (sandał pooperacyjny) należy nosić przez 6 tygodni.

Kiedy zdejmowane są szwy i jak dbać o ranę po cheliektomii palucha sztywnego?

Szwy zdejmowane są standardowo po 2 tygodniach. Pacjent nosi opatrunek do 2 tygodni. Zazwyczaj nie ma potrzeby, aby pacjent samodzielnie zmieniał opatrunki w domu.

Rehabilitacja po cheliektomii palucha sztywnego – kiedy się zaczyna i na czym polega?

Wczesna rehabilitacja jest w przypadku tego zabiegu kluczowa. Rozpoczyna się ją już po pierwszym tygodniu od operacji. Ze względu na charakter schorzenia, fizjoterapia opiera się przede wszystkim na walce o zakres ruchu w stawie. Odpowiednią ruchomość palucha należy wypracować i utrzymać tak szybko, jak to możliwe.

Kiedy wrócę do sprawności po cheliektomii palucha sztywnego?

Proces powrotu do pełnej aktywności przebiega etapowo:

• po około 2 tygodniach: pacjent jest w stanie wygodnie chodzić w sandale pooperacyjnym,
• po 6 tygodniach: możliwe jest odrzucenie obuwia pooperacyjnego i przejście na wygodne buty sportowe,
• po około 3 miesiącach: możliwy jest powrót do aktywności sportowej.

Jakie są możliwe powikłania po cheliektomii palucha sztywnego ?

Należy pamiętać, że paluch sztywny to choroba o podłożu zwyrodnieniowym. Chociaż interwencja chirurgiczna ma na celu zatrzymanie lub znaczne spowolnienie tego procesu oraz zniesienie bólu, głównym ryzykiem jest sytuacja, w której mimo prawidłowo przeprowadzonego leczenia operacyjnego, zmiany zwyrodnieniowe postępują dalej.

Kiedy pilnie skontaktować się z lekarzem po operacji?

Bezpieczeństwo Pacjenta w trakcie rekonwalescencji jest dla nas najważniejsze. Zamiast zastanawiać się, co jest normalnym etapem gojenia, a co powodem do niepokoju, prosimy o zapoznanie się z naszym wspólnym dla wszystkich operacji stopy poradnikiem.