Osteotomia korekcyjna po złamaniu kostek goleni / stawu skokowego

Na czym polega osteotomia korekcyjna po złamaniu kostek goleni, stawu skokowego?

Osteotomia korekcyjna po złamaniu kostek goleni / stawu skokowego polega na leczeniu następstw złamania, które zostało nieprawidłowo nastawione albo zrosło się w nieprawidłowym ustawieniu. W praktyce jest to rewizja złamania, czyli ponowne rozłożenie złamania i złożenie go od nowa.

Najczęściej dotyczy to pacjentów, którzy:

• nie byli operowani a tylko leczeni zachowawczo w nieprawidłowym ustawieniu,
• byli operowani, ale złamanie zostało ustawione nieprawidłowo,
• mają zrost w nieprawidłowym ustawieniu,
• mają wtórne przemieszczenie po wcześniejszym leczeniu.

Kiedy warto rozważyć osteotomię korekcyjną po złamaniu kostek goleni / stawu skokowego?

Decyzję o rozważeniu osteotomii korekcyjnej podejmuje lekarz po ocenie dokładności nastawienia złamania. Znaczenie ma ustawienie odłamów, kąty rotacyjne, zestawienie kości  – oceniane w badaniach obrazowych.

Najlepszy moment na ratowanie źle ustawionego złamania to pierwsze tygodnie po pierwotnej operacji. Po około dwóch–trzech tygodniach często nadal można rozłożyć złamanie, oczyścić je, nastawić i złożyć od nowa.

Bardzo ważne jest wykrycie problemu w pierwszych dwóch–trzech miesiącach. To czas, w którym pacjent nadal jest w trakcie leczenia i rehabilitacji, a lekarz może jeszcze realnie rozważyć korekcję ustawienia.

Osteotomia korekcyjna ma za zadanie uratowanie pacjenta przed rozwojem zwyrodnienia. Jeśli nieprawidłowe ustawienie nie zostanie skorygowane, może dojść do wycierania chrząstki i rozwoju zmian zwyrodnieniowych.

Jakie objawy sugerują, że możesz potrzebować osteotomii korekcyjnej po złamaniu kostek goleni / stawu skokowego?

Objawy nieprawidłowego ustawienia po złamaniu mogą być trudne do samodzielnej oceny. Rozpoznanie nieprawidłowego ustawienia kości po złamaniu bywa wyzwaniem nawet dla lekarza czy fizjoterapeuty, ponieważ ból i obrzęk są naturalnymi elementami procesu gojenia.

Jeśli po upływie spodziewanego czasu leczenia pacjent nadal odczuwa niepokojące dolegliwości, należy skonsultować się ze specjalistą.

Sygnały wymagające uwagi:

• przedłużające się utykanie lub niemożność pełnego obciążenia kończyny.
• nieadekwatny, silny ból lub utrzymujący się, duży obrzęk.
• brak postępów w rehabilitacji (trudności z odzyskaniem zakresu ruchu).
• uczucie niestabilności stawu skokowego.

Długoterminowo niepełne nastawienie złamania zwiększa prawdopodobieństwo rozwoju zmian zwyrodnieniowych. Zmiany te mogą rozwinąć się nawet w ciągu roku.

Jakie badania są potrzebne przed osteotomią korekcyjną po złamaniu kostek goleni / stawu skokowego?

Przed osteotomią korekcyjną konieczna jest dokładna analiza całego dotychczasowego leczenia. Lekarz musi wiedzieć, jakie były wcześniejsze etapy terapii, jakie wykonano badania i jakie zespolenia zastosowano.

Potrzebne są przede wszystkim:

• całość dokumentacji dotychczasowego leczenia,
• informacje o wcześniejszych operacjach,
• informacje o użytych śrubach i zespoleniach,
• wcześniejsze zdjęcia rentgenowskie RTG stawu skokowego,
• aktualne RTG stawu skokowego,
• tomografia komputerowa stawu skokowego, często porównawcza to najważniejsze badanie, które pozwala precyzyjnie ocenić szczeliny złamania i zaplanować ponowne złożenie kości.

Jakie są przeciwwskazania do osteotomii korekcyjnej po złamaniu kostek goleni / stawu skokowego?

Osteotomia korekcyjna jest zabiegiem złożonym, dlatego każdy przypadek jest oceniany indywidualnie, a potencjalne korzyści wynikające z zabiegu przeważają nad ryzykiem.

Dotyczy to szczególnie sytuacji, gdy:

• były problemy z gojeniem rany po pierwotnej operacji,
• u pacjenta występują znaczne czynniki obciążające, takie jak wiek, cukrzyca, palenie,
• operacja wtórna wiązałaby się ze zbyt dużym ryzykiem powikłań gojenia,
• może być już za późno na korekcję, ponieważ rozwinęło się zwyrodnienie.

W przypadku tej operacji obowiązuje zasada: im wcześniej, tym lepiej. Po około roku, a czasem po roku–półtora, może być już za późno na wykonanie osteotomii korekcyjnej. Jeśli chrząstka została już wytarta i rozwinęło się zwyrodnienie, samo ponowne złożenie złamania może nie przynieść oczekiwanego efektu.

Co ważne: operacje wtórne są obarczone nieco większym ryzykiem ujawnienia się infekcji i nieco większym ryzykiem powikłań gojenia niż operacje pierwotne.

Jak wygląda przygotowanie do osteotomii korekcyjnej po złamaniu kostek goleni / stawu skokowego?

Przygotowanie do osteotomii korekcyjnej polega przede wszystkim na zdobyciu wszystkich możliwych informacji z wcześniejszych etapów leczenia.

W praktyce obejmuje to:

• zebranie dokumentacji dotychczasowego leczenia,
• ustalenie, jakie były wcześniejsze operacje,
• ustalenie, jakie śruby i zespolenia były użyte,
• analizę wcześniejszych badań RTG,
• uzupełnienie badań obrazowych,
• indywidualne zaplanowanie operacji.

Każda taka operacja wymaga indywidualnego zaplanowania, ponieważ chirurg musi przygotować się do tego, co zastanie w miejscu wcześniejszego złamania. Uniwersalny poradnik, jak przygotować się do operacji.

Uniwersalny poradnik, jak przygotować się do operacji. 

Jak przebiega osteotomia korekcyjna po złamaniu kostek goleni / stawu skokowego krok po kroku?

Osteotomia korekcyjna po złamaniu kostek goleni / stawu skokowego jest zabiegiem rewizyjnym. W uproszczeniu polega na rozebraniu złamania i złożeniu go od nowa.

Przebieg operacji obejmuje:

• przygotowanie planu na podstawie badań obrazowych, przede wszystkim tomografii,
• rozłożenie nieprawidłowo ustawionego złamania,
• oczyszczenie miejsca złamania,
• ponowne nastawienie odłamów,
• nowe zespolenie, najczęściej z użyciem nowych śrub i płytek.

Zabiegi tego typu trwają relatywnie długo jak na chirurgię stopy, a więc od 2 do 3 godzin.

Zabieg zazwyczaj wymaga hospitalizacji przez jedną noc.

Co się dzieje w ciągu 24–72 h po osteotomii korekcyjnej po złamaniu kostek goleni / stawu skokowego?

Po osteotomii korekcyjnej postępowanie w pierwszych dniach przebiega standardowo jak po innych operacjach stopy. W tym okresie najważniejsze są odpoczynek, kontrola bólu i ochrona operowanej kończyny. Przeczytaj szczegółowy wpis na ten temat.

Jak długo nosi się ortezę, gips lub but pooperacyjny po osteotomii korekcyjnej po złamaniu kostek goleni / stawu skokowego?

Osteotomie korekcyjne goją się zazwyczaj tak jak zwyczajne złamanie. Z tego powodu kończynę najczęściej odciąża się przez około 6 tygodni.

Szczegółowe zalecenia zależą od przebiegu operacji i indywidualnej oceny lekarza.

Kiedy zdejmowane są szwy i jak dbać o ranę po osteotomii korekcyjnej po złamaniu kostek goleni / stawu skokowego?

Przy prawidłowym gojeniu szwy zdejmowane są tak jak przy pierwotnym złamaniu, czyli zwykle po około 2 tygodniach. Trzeba jednak pamiętać, że przy rewizjach ryzyko powikłań gojenia jest podwyższone w stosunku do operacji pierwotnej, ponieważ jest to ponowne wejście w tę samą okolicę i często w tę samą bliznę.

Rehabilitacja po osteotomii korekcyjnej po złamaniu kostek goleni / stawu skokowego – kiedy się zaczyna i na czym polega?

Rehabilitację rozpoczyna się zazwyczaj w drugim tygodniu po operacji. Kluczowe jest bezpieczne uruchamianie stawu skokowego i odzyskiwanie zakresu ruchu. Dalszy powrót do pełnej funkcji jest procesem stopniowym – przebiega podobnie jak przy gojeniu ciężkiego, pierwotnego złamania i jest ściśle uzależniony od postępów w zroście kostnym.

Kiedy wrócę do sprawności po osteotomii korekcyjnej po złamaniu kostek goleni / stawu skokowego?

Powrót do sprawności po osteotomii korekcyjnej przebiega podobnie jak po cięższym złamaniu. Zazwyczaj kończyna jest odciążana przez około 6 tygodni, a dalszy powrót do funkcji zależy od przebiegu gojenia, zakresu operacji i indywidualnej sytuacji pacjenta.

Jakie są możliwe powikłania po osteotomii korekcyjnej po złamaniu kostek goleni / stawu skokowego?

Zabiegi rewizyjne są obarczone nieco wyższym ryzykiem niż operacje pierwotne. Do możliwych powikłań należą:

• problemy z gojeniem się skóry lub tkanki kostnej.
• ryzyko reaktywacji infekcji w miejscu wcześniejszej operacji: czasami miejsce operacyjne może być już nadkażone po pierwszej operacji. Rewizja, nowy krwiak i ponowna ingerencja mogą stworzyć warunki, w których infekcja się ujawnia.
• brak zrostu kostnego.

Mimo tych ryzyk, w wielu przypadkach warto podjąć próbę korekcji, ponieważ uratowanie stawu jest zawsze rozwiązaniem lepszym niż dopuszczenie do zaawansowanych zmian zwyrodnieniowych.

Ważne: każda decyzja o takiej operacji wymaga bardzo indywidualnej oceny tego, co jest lepsze dla pacjenta. Czasami lepiej zaakceptować, że ustawienie jest nieprawidłowe i myśleć o rozwiązaniu problemu w przyszłości. Niemal zawsze jednak lepiej jest walczyć o staw: w Idea Ortopedia mamy przykłady, że taka korekcja może pozwolić na powrót do zdrowia pacjenta.

Kiedy pilnie skontaktować się z lekarzem po osteotomii korekcyjnej po złamaniu kostek goleni / stawu skokowego?

Jeśli zauważysz u siebie niepokojące objawy w okresie pooperacyjnym, takie jak narastający ból, gorączka czy problemy z gojeniem rany, pilnie skontaktuj się ze specjalistą. W takich sytuacjach zapoznaj się z naszym wspólnym dla wszystkich operacji stopy poradnikiem.